Η δύσκολη καθημερινότητα, οι έντονοι ρυθμοί ζωής, καθώς και το συνεχές άγχος που έχουμε για να καταφέρουμε να ανταπεξέλθουμε στις υποχρεώσεις μας, επιδρούν αρνητικά τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική μας υγεία. Όλοι, λοιπόν, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες επιβαρύνουν τα κύτταρα του οργανισμού μας. Σύμμαχο μας αποτελεί το συνένζυμο Q10 με τις σπουδαίες ιδιότητες και τα οφέλη που έχει για τον οργανισμό μας!
Σε αυτό το άρθρο λοιπόν θα αναλύσουμε και θα επεξηγήσουμε τις ιδιότητες του συνενζύμου Q10 καθώς και τις θετικές δράσεις που έχει σε πολλές πτυχές της υγείας μας.
Ιστορική αναδρομή
Η ιστορία ξεκινάει το 1940, όπου επιστήμονες αντιλήφθηκαν ότι υπάρχει στο σώμα ένα μόριο διαφορετικό από τα εώς τότε γνωστά. Πρώτη φορά, ωστόσο, κατάφεραν και το απομόνωσαν μέσα από μιτοχόνδρια κυττάρων το 1957. Λόγω της αυξημένης κατανομής του στο ανθρώπινο σώμα, οι επιστήμονες το ονόμασαν «ουμπικινόνη» (ubiquinone) από τη λατινική ρίζα «ubi» που σημαίνει «παντού». Δεν αναφερόμαστε σε άλλο από το συνένζυμο Q10, ιδιότητες του οποίου από τότε κινούσαν το ενδιαφέρον. Ο λόγος; οι πιθανές επιδράσεις του στην ανθρώπινη υγεία.
Τι είναι όμως το συνένζυμο Q10;
Το συνένζυμο Q10 (Coenzyme Q10 – CoQ10) ή αλλιώς ουμπικινόνη, έχει δομή λιποδιαλυτού μορίου με δράση βιταμίνης. Για αυτόν, άλλωστε, το λόγο οι ειδικοί συστήνουν τη λήψη του έπειτα από ένα λιπαρό γεύμα. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του είναι πως θα το βρει κανείς σε κάθε κυτταρική μεμβράνη στα κύτταρα μας!
Η αλήθεια είναι πως τo συνένζυμο Q10 βρίσκεται σε πλήθος τροφών που καταναλώνουμε. Ωστόσο, παράγεται και στο σώμα μας, αποτελώντας φυσικό αντιοξειδωτικό με σημαντικές ιδιότητες. Αξίζει να σημειωθεί ότι όσο μεγαλώνουμε τα επίπεδα Q10 στο σώμα μας μειώνονται.
Υπάρχει κι άλλη μορφή του συνενζύμου Q10;
Το 2006, λοιπόν, ερευνητές ανακάλυψαν μία άλλη μορφή του συνενζύμου Q10 (ουμπικινόνη), η «ουμπικινόλη». Η νέα αυτή μορφή είναι πιο απορροφήσιμη και αποτελεσματική για τον οργανισμό! Είναι; Τουλάχιστον έτσι ισχυρίστηκε η επιστημονική ομάδα που την ανακάλυψε. Τι πραγματικά ισχύει;
Στην πραγματικότητα η διαφορά μεταξύ ουμπικινόνης και ουμπικινόλης είναι πολύ μικρή και αφορά στη χημική τους σύνθεση. Αναλυτικότερα, η ουμπικινόνη απαιτεί πρώτα τη μετατροπή στην ουμπικινόλη. Στόχος είναι η απορρόφηση και ολοκληρωμένη δράση στο σώμα. Αντίθετα, η ουμπικινόλη είναι απευθείας απορροφήσιμη στη μορφή της.
Ποιες είναι οι τροφές που περιέχουν το συνένζυμο Q10;
Σημαντικές διατροφικές πηγές του συνενζύμου Q10 αποτελούν οι εξής:
- Τα λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός, η σαρδέλα, ο τόνος, το σκουμπρί και η πέστροφα
- Το μοσχάρι αλλά και το συκώτι
- Τα αυγά
- Οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και τα έλαια
- Τα προϊόντα ολικής αλέσεως
- Η σόγια
- Το μπρόκολο και το σπανάκι
- Τα πορτοκάλια
Ποια είναι τα κατάλληλα επίπεδα του συνενζύμου Q10 για τον οργανισμό μας;
Τα κατάλληλα επίπεδα του συνενζύμου Q10 στο αίμα μας είναι 0.4 – 1.9mg/L. Ωστόσο, λόγω του γεγονότος ότι με την ηλικία, τα επίπεδα Q10 πέφτουν, είναι σημαντική η λήψη συμπληρώματος.
Η χορήγηση συμπληρώματος συνενζύμου Q10 είναι αναγκαία για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων του στον οργανισμό μας. Η έλλειψή του έχει αρνητικό αντίκτυπογια τον οργανισμό μας και τα κύτταρά μας. Και αυτό καθώς είναι γνωστό πως διαθέτει το συνένζυμο Q10 ιδιότητες με πολυποίκιλα οφέλη.
Υπάρχουν παράγοντες που μειώνουν τα επίπεδα του συνενζύμου Q10 στον οργανισμό μας;
Το συνένζυμο Q10 έχει πολλά οφέλη ωστόσο υπάρχουν συγκεκριμένες ουσίες και φαρμακευτικές αγωγές που μειώνουν τη δράση του.
Συγκεκριμένα, οι στατίνες, τα φάρμακα που δίνουν οι γιατροί σε περιπτώσεις υψηλής χοληστερόλης, μειώνουν σημαντικά τη δραστικότητα του συνενζύμου Q10. Αναλυτικότερα, οι στατίνες αναστέλλουν μία βιοχημική διαδικασία που λαμβάνει χώρα κατά τη σύνθεση του συνενζύμου Q10. Για το λόγο αυτό, σε ασθενείς οι οποίοι λαμβάνουν στατίνες, είναι απαραίτητη η ταυτόχρονη λήψη συμπληρώματος Q10.
Επιπροσθέτως, τα φάρμακα της χημειοθεραπείας δύνανται να μειώσουν τη δράση του Q10 στον οργανισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ασθενής μπορεί να λάβει κάποιο συμπλήρωμα συνενζύμου Q10. Πάντα, βέβαια, με τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντα ιατρού!
12 + 1 Ιδιότητες και οφέλη του συνενζύμου Q10
Αποτελεί ζήτημα υψίστης σημασίας για την υγεία η διατήρηση των επιπέδων του συνενζύμου Q10 στον οργανισμό, καθώς έχει πολλές ιδιότητες και οφέλη για τον οργανισμό μας, τα οποία αξίζει να γνωρίζουμε.
Ας δούμε παρακάτω τις ιδιότητες και τα οφέλη του συνενζύμου Q10:
Συνένζυμο Q10 ιδιότητες – Η αρχή
- Το συνένζυμο Q10 είναι υπεύθυνο για τη μεταφορά ηλεκτρονίων στα μιτοχόνδρια, με τελικό στόχο τη διαδικασία παραγωγής της τριφωσφορικής αδενοσίνης (ΑΤΡ), η οποία αποτελεί το ενεργειακό νόμισμα των κυττάρων του σώματός μας. Το συνένζυμο Q10, λοιπόν, έχει βασικό ρόλο στην παραγωγή ενέργειας στα κύτταρά μας, παρέχοντάς τους περισσότερο χρόνο ζωής.
- Το συνένζυμο Q10 αποτελεί ισχυρό αντιοξειδωτικό παράγοντα για τα κύτταρα. Εξουδετερώνει, δηλαδή, τις ελεύθερες ρίζες συμβάλλοντας στη μείωση του οξειδωτικού στρες. Το τελευταίο προκαλεί βλάβες στα κύτταρα και μεταλλάξεις, οι οποίες δυνητικά προκαλούν σοβαρές εώς και μοιραίες παθήσεις στον οργανισμό.
- Το συνένζυμο Q10 κατέχει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και στη μείωση της θνησιμότητας από καρδιακή ανεπάρκεια. Αναλυτικότερα, τα χαμηλά επίπεδα του συνενζύμου Q10 παρουσιάζουν θετική συσχέτιση με απώλεια της συσταλτικής λειτουργίας (συστολής) και διαστολής των αγγείων. Επιπλέον αυτού, η χορήγηση συμπληρώματος συνενζύμου Q10 μπορεί να βελτιώσει τη μετεγχειρητική κατάσταση ασθενών με bypass και μετά από χειρουργικές επεμβάσεις καρδιακής βαλβίδας, ενώ συμβάλλει και στην ταχύτερη ανάρρωσή τους. Παράλληλα, το συνένζυμο Q10 βοηθάει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και της αγγειακής δυσκαμψίας. Ακόμα, τα υψηλά επίπεδα του συνενζύμου Q10 λοιπόν συμβάλλουν σημαντικά στη διατήρηση της καρδιαγγειακής μας υγείας, προσφέροντας μία γρηγορότερη αποθεραπεία σε περίπτωση νόσησης.
- Το συνένζυμο Q10 συντελεί σε κάποιο βαθμό στην πρόληψητων καρδιακών προβλγμάτων, ως απόρροια του σακχαρώδους διαβήτη. Συγκεκριμένα, η αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδης δράση του Q10 μειώνει το οξειδωτικό στρες και βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ. Αλλά και η θετική επίδραση στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, βοηθούν στη διαχείριση του διαβήτη. Η χορήγηση, λοιπόν, συμπληρώματος του συνενζύμου Q10 αποτελεί μία ενδεχόμενη φυσική θεραπεία στην αντιμετώπιση του διαβήτη και των συνοδών καρδιαγγειακών προβλημάτων. Αυτό συμβαίνει καθώς μέσα από ευρήματα κλινικών δοκιμών, το συμπλήρωμα με Q10 ενεργεί προς την ευγλυκαιμία, ενισχύοντας την ομαλή ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, τα επίπεδα λιπιδίων και, όπως είπαμε, τη ρυθμισμένη αρτηριακή πίεση.
Επιπλέον ιδιότητες που διαθέτει το συνένζυμο Q10
- Το συνένζυμο Q10 διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της αθηροσκλήρωσης. Γενικότερα, η αθηροσκλήρωση αποτελεί μία χρόνια κατάσταση, με κεντρικό ρόλο στην εξέλιξη των καρδιαγγειακών παθήσεων, της νούμερο ένα αιτίας θνησιμότητας παγκοσμίως. Το συνένζυμο Q10 είναι ένας αντιοξειδωτικός παράγοντας που αναστέλλει την εξέλιξη της αθηροσκλήρωσης στα αγγεία. Μελέτες διαπίστωσαν ότι το συνένζυμο Q10 μειώνει τη μεταφορά των λιπιδίων, τη δημιουργία θρόμβων και τις μεταβολικές ανωμαλίες μέσα από χημικές διεργασίες στις οποίες συμμετέχει.
- Αναγνωρίζουμε, λοιπόν πως έχει ποικίλες το συνένζυμο Q10 ιδιότητες. Μία ακόμη από αυτές αποτελεί η θετική επίδραση που έχει σε νευρολογικές παθήσεις όπως οι ημικρανίες, η νόσος Πάρκινσον, η νόσος Χάντινγκτον, η νόσος Αλτσχάιμερ, η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση, η αταξία Φρίντριχ ή και η σκλήρυνση κατά πλάκας. Η λήψη συμπληρώματος Q10 παράλληλα με την ενδεδειγμένη αγωγή μπορεί να βοηθήσει σε ένα μικρό βαθμό στη βελτίωση των συμπτωμάτων κάθε νευρολογικής νόσου. Ωστόσο, κρίνεται αναγκαία η περαιτέρω έρευνα ώστε να υπάρχουν περισσότερα κλινικά δεδομένα.
- Η χορήγηση συμπληρώματος συνενζύμου Q10 βελτιώνει σημαντικά τα προερχόμενα από τη λήψη στατινών μυοσκελετικά συμπτώματα. Η λήψη στατινών για την αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας (υψηλή τιμή σε χοληστερόλη ή και σε τριγλυκερίδια) προκαλεί συχνά παρενέργειες όπως μυαλγία. Το συνένζυμο Q10 αντισταθμίζει, σύμφωνα με έρευνες, σε μεγάλο βαθμό τα συμπτώματα αυτά χωρίς να επιβαρύνει τον οργανισμό μας.
- Κλινικές μελέτες παρατήρησης έδειξαν θετική δράση του συνενζύμου Q10 σε ασθενείς με ρευματοειδείς παθήσεις. Αναλυτικότερα, η χορήγηση συμπληρώματος Q10 εν δυνάμει βελτιώνει σημαντικούς βιοδείκτες της νόσου. Αισθητή είναι η μείωση στους πόνους, στην κόπωση και στις αλλαγές της διάθεσης, ενώ παράλληλα συμβάλλει σε καλύτερο και πιο ξεκούραστο ύπνο. Το συνένζυμο Q10 επομένως, σε ασθενείς με ρευματοειδή πάθηση, έχει τη δυνατότητα να επιβραδύνει την εξέλιξή της και να μειώσει την ινομυαλγία, μαζί πάντα με τη συμβατική φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνουν.
Συνένζυμο Q10 ιδιότητες – Και ακόμα
- Μία ακόμη ιδιότητα του συνενζύμου Q10 αποτελεί η συμβολή του στα αυτοάνοσα νοσήματα. Μελέτες έδειξαν, πως η χορήγηση συνενζύμου Q10, συνδράμει σε αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο ομαλός λειχήνας, στο δέρμα όπου μειώνει τον πόνο, και η ψωρίαση όπου μαζί με Βιταμίνη Ε και σελήνιο μειώνει τα επίπεδα οξειδωτικού στρες. Ακόμη, το συνένζυμο Q10 βελτιώνει την καρδιακή λειτουργία στη νόσο Graves και τα επίπεδα οξειδωτικού στρες και φλεγμονής στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Επιπλέον, η λήψη συμπληρώματος Q10 συμβάλλει στη μείωση των δεικτών φλεγμονής στη σκλήρυνση κατά πλάκας και στην ελκώδη κολίτιδα. Τέλος, το συνένζυμο Q10 προάγει την παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα και τη μείωση του οξειδωτικού στρες επιδρώντας θετικά στην ινομυαλγία και στο συστηματικό ερυθηματώδη λύκο. Η χορήγηση, επομένως, συνενζύμου Q10 σε αυτοάνοσα νοσήματα, σε συνδυασμό πάντοτε με την αγωγή του θεράποντα ιατρού, επιφέρει βελτίωση πολλών δεικτών της νόσου.
- Όπως είπαμε, βασική ιδιότητα του συνενζύμου Q10 είναι ο ρόλος που έχει στην παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα. Η έλλειψή του οδηγεί στην σταδιακή καταστροφή των κυττάρων και στη γήρανση. Το Q10 αποτελεί, επομένως, σύμμαχο κατά της γήρανσης του οργανισμού, προστατεύοντας τα κύτταρα και τους ιστούς μας.
- Επίσης, σε άτομα που καπνίζουν το συνένζυμο Q10 κατέχει σημαντικό ρόλο, αφού το κάπνισμα αποτελεί παράγοντα κατανάλωσης του συνενζύμου από τα κύτταρα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την επιβάρυνση των κυττάρων του οργανισμού. Για το λόγο αυτό, σε άτομα που καπνίζουν είναι αναγκαία η λήψη συμπληρώματος Q10 ως ασπίδα των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες καθώς αποτελεί ισχυρό αντιοξειδωτικό παράγοντα.
- Σε γυναίκες που αντιμετωπίζουν Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, το συνένζυμο Q10 έχει θετικό αντίκτυπο. Συγκεκριμένα, μπορεί να βελτιώσει τις τιμές της γλυκόζης νηστείας αλλά και τα επίπεδα της ινσουλίνης στο αίμα. Επιπλέον, ρυθμίζει την τιμή της τεστοστερόνης ώστε να υπάρχει μία ομαλή ορμονική λειτουργία.
- Τέλος, το συνένζυμο Q10 βελτιώνει τα συμπτώματα σε άνδρες με νόσο Peyronie.
Συμπέρασμα
Εν κατακλείδι, το συνένζυμο Q10 ιδιότητες και οφέλη, έχει πολλά για τον οργανισμό μας. Είναι υπεύθυνο για την παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα και αποτελεί βασικό αντιοξειδωτικό και αντιφλεγμονώδη παράγοντα.
Επιπροσθέτως, το συνένζυμο Q10 βελτιώνει αλλά και συμβάλλει στην πρόληψη πολλών παθήσεων, όπως αναφέραμε παραπάνω. Είναι λοιπόν, σημαντική η διατήρηση των επιπέδων του συνενζύμου Q10 στον οργανισμό μας. Για το λόγο αυτό, σε πολλές περιπτώσεις οι επιστήμονες υγείας συστήνουν τη χορήγηση συμπληρώματος συνενζύμου Q10.
Κυριακή Τσελεπίδου
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, BSc
(Hons) Dietetics, Queen Margaret University
